राखावी बहुतांची अंतरे · भाग्य येते तद्नंतरे

ग्रामीण महाराष्ट्रात
ज्ञानाचा प्रकाश
उजळवत आहोत

Lighting the Path of
Knowledge in Rural
Maharashtra

श्री बनेश्वर शिक्षण संस्था, बनसारोळा

सन 1958 पासून आमच्या संस्थेने कैलासवासी पूज्य नारायणराव काळदाते यांची दूरदृष्टी पुढे नेली आहे — बीड जिल्ह्यातील शेतकरी व कष्टकरी कुटुंबांपर्यंत दर्जेदार, मोफत शिक्षण पोहोचवत.

66+
वर्षांची सेवा
4
शाळा
10,000+
माजी विद्यार्थी
2
तालुके
🎓

महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा

केज तालुका · स्थापना 1958 · आमची मूळ शाळा

📚

श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ

केज तालुका · स्थापना 1963 · वसतीगृह सुविधेसह

🌿

साने गुरुजी विद्यालय, भावठाणा

अंबाजोगाई तालुका · स्थापना 1983

🏫

गुरुदेव विद्यालय, मोरेवाडी

अंबाजोगाई तालुका · स्थापना 1984 · 6,800+ माजी विद्यार्थी

बीड जिल्हा · महाराष्ट्राचा भाग

"ज्ञानाची गंगा प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचवणे हे आमचे परमकर्तव्य आहे." — कै. पू. नारायणराव काळदाते, संस्थापक

आमची कहाणी

65 वर्षांची अखंड
शैक्षणिक सेवा

श्री बनेश्वर शिक्षण संस्था चे बीजारोपण 22 मे 1958 रोजी झाले, जेव्हा बनेश्वर देवतेच्या वास्तव्याने आधीच पुनीत झालेल्या बनसारोळा गावातील वडीलधाऱ्यांनी ग्रामसभा बोलावून जात, धर्म वा आर्थिक स्थिती विचारात न घेता प्रत्येक मुलाला दर्जेदार शिक्षण मिळालेच पाहिजे असा निर्धार केला. स्वर्गीय काशिनाथराव गोरे, स्वर्गीय मदनराव काकडे, स्वर्गीय शंकरलाल तापडे, श्री नारायण गोरमाळीदगडू पंत कुलकर्णी यांच्यावर जबाबदारी सोपवून शिक्षण समिती स्थापन करण्यात आली. प्रत्येकी ₹250 च्या वैयक्तिक वर्गणीतून व दानशूर शेतकऱ्यांच्या देणग्यांतून निधी उभारला गेला, आणि स्वर्गीय तुकाराम पंत कुलकर्णी यांनी स्वतःची 139 आर जमीन (गट क्र. 97) शाळेला दान देऊन जागेचा प्रश्न सोडवला.

11 जून 1958 रोजी समितीच्या बैठकीत संस्थेचे औपचारिक नामकरण "बनेश्वर शिक्षण संस्था, बनसारोळा" असे करण्यात आले आणि "राखावी बहुतांची अंतरे · भाग्य येते तद्नंतरे" (सर्वांची अंतःकरणे जपावीत; त्यातच खरे भाग्य सामावलेले आहे) हे चिरंतन ब्रीदवाक्य स्वीकारण्यात आले. "महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा" या शाळेने पाचवी ते सातवीच्या वर्गांसह प्रत्यक्ष कामकाजास सुरुवात केली.

"मानव वस्ती पूर्वीच बनेश्वराच्या वास्तव्याने पुनीत झालेली आणि मूळतः संस्कारीत असलेली या गावची माती…" — संस्थेच्या स्थापनेची प्रेरणा

हे कार्य पुढे नेण्यासाठी समितीने निष्कलंक चारित्र्याच्या नेतृत्वाचा शोध घेतला आणि ही जबाबदारी नारायणराव काळदाते (दादा)ईस्थळ येथील रहिवासी व वारकरी परंपरेचे पाईक — यांच्याकडे सोपवली. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य या शैक्षणिक चळवळीच्या विस्तारासाठी समर्पित केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली संस्था बनसारोळा, होळ व मोरेवाडी अशा तीन ठिकाणी विस्तारली — शेतकरी, ऊसतोड मजूर व रोजंदारी कुटुंबांतील हजारो मुलांची सेवा करत.

आज ही संस्था तळागाळातील उदारतेचे जिवंत उदाहरण म्हणून उभी आहे — ज्या शिक्षकांनी एकेकाळी स्वतःच्या आयुष्य विमा पॉलिसींमधून वर्गखोल्या उभारल्या, ज्या गावकऱ्यांनी बैलगाडीभर माती दान केली, आणि जिथे संपूर्ण परिसराने शिक्षण ही सर्वांची जबाबदारी मानली.

1958
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा ची स्थापना · स्थापक ग्रामसभा व भूमिदान
1963
श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ – केज तालुक्यात विस्तार
1972
दुष्काळ निवारण कामातून होळ शाळेच्या 4 वर्गखोल्यांना निधी
1983
साने गुरुजी विद्यालय, भावठाणा – अंबाजोगाई जवळ तिसरी शाळा सुरू
1984
गुरुदेव विद्यालय, मोरेवाडी – अंबाजोगाई जवळ चौथी शाळा सुरू
1997
होळ येथे SC/OBC वसतीगृहास मान्यता – 72 जागा, कमाल 300+ विद्यार्थी
2001
गुरुदेव विद्यालयाच्या नव्या इमारतीचे भव्य उद्घाटन – 12 मे
आज
4 शाळा · 10,000+ माजी विद्यार्थी · असंख्य आयुष्यांचे परिवर्तन

कै. पू. नारायणराव रामराव काळदाते
संस्थापक, श्री बनेश्वर शिक्षण संस्था

वारकरी परंपरेचे पाईक असलेल्या दादा काळदाते यांचा विश्वास होता की शिक्षण हेच एकमेव साधन आहे जे ग्रामीण गरिबांना दारिद्र्याच्या चक्रातून बाहेर काढू शकते. त्यांनी शिक्षकांची नेमणूक केवळ गुणवत्तेवर केली — नेमणुकीसाठी कधीही देणगी वा "विकास निधी" स्वीकारला नाही — आजही टिकून असलेली प्रामाणिकपणाची संस्कृती रुजवत.

दादांचे जीवनकार्य

दादा वारकरी संप्रदायाचे निष्ठावंत पाईक होते. गावोगावी पायी फिरून त्यांनी शिक्षणाचे महत्त्व पटवून दिले, देणग्या गोळा केल्या आणि स्वतःच्या आयुष्यभराची पुंजी संस्थेच्या उभारणीसाठी अर्पण केली. शिक्षकांची नेमणूक करताना त्यांनी कधीही आर्थिक व्यवहार होऊ दिला नाही — केवळ गुणवत्ता हाच निकष ठेवला.

बनसारोळा येथून सुरू झालेले हे कार्य त्यांनी होळ, मोरेवाडी आणि भावठाणा येथेही विस्तारले. शेतकरी, ऊसतोड मजूर आणि रोजंदारीवर जगणाऱ्या हजारो कुटुंबांतील मुलांना त्यांनी शिक्षणाची दारे खुली करून दिली. त्यांचे संपूर्ण जीवन "ज्ञानाची गंगा प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचवणे" या एकाच ध्येयासाठी समर्पित होते — आणि आजही त्यांचे कार्य चार शाळा आणि दहा हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांच्या रूपाने जिवंत आहे.

📖 दादांचा संपूर्ण जीवन प्रवास वाचा
संस्थेचे ब्रीदवाक्य
राखावी बहुतांची अंतरे भाग्य येते तद्नंतरे

चार आवार · एक ध्येय

आमच्या शाळा

प्रत्येक शाळा एकाच आदर्शातून जन्माला आली — मुलाचा शिक्षणाचा हक्क भूगोल, जात किंवा कुटुंबाच्या आर्थिक स्थितीवर अवलंबून असता कामा नये.

🎓
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा
📍 बनसारोळा, केज तालुका, जि. बीड

स्थापना 1958 · आमची मूळ संस्था

22 मे 1958 च्या ग्रामसभा ठरावाद्वारे स्थापन झालेली संस्थेची पहिली व मूळ शाळा. पाचवी ते सातवीच्या वर्गांपासून सुरुवात करून, वसतीगृह, ग्रंथालय, NCC, स्काउट गाईड व 600 प्रारंभिक विद्यार्थ्यांसह पूर्ण माध्यमिक शाळेत रूपांतरित झाली.

वसतीगृह NCC / स्काउट ग्रंथालय 1958 पासून
📚
श्री होळेश्वर माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय, होळ
📍 होळ, केज तालुका, जि. बीड

स्थापना 1963 · होळेश्वर महादेव मंदिरावरून नाव

1963 साली केजअंबाजोगाई महामार्गावर स्थापन झालेली ही शाळा एका दशकातच जिल्हाभर प्रसिद्ध झाली. समर्पित शिक्षकांच्या "नऊ रत्ना"साठी, विज्ञान प्रदर्शन विजेत्यांसाठी, आणि वर्षानुवर्षे 3,000+ विद्यार्थ्यांना आश्रय देणाऱ्या वसतीगृहासाठी प्रसिद्ध.

SSC + HSC वसतीगृह सुविधा विज्ञान उत्कृष्टता केज तालुका
🌿
साने गुरुजी विद्यालय, भावठाणा
📍 भावठाणा, अंबाजोगाई तालुका, बीड

स्थापना 1983 · पूज्य साने गुरुजींच्या नावाने

पूज्य साने गुरुजींच्या जीवनमूल्यांनी प्रेरित ही शाळा भावठाणा व आजूबाजूच्या गावांची सेवा करते. वाचन संस्कृती, पर्यावरण शिक्षण उपक्रम, आणि केवळ गेल्या 5 वर्षांत मिळवलेल्या 42 शिष्यवृत्त्यांसाठी प्रसिद्ध.

SSC मंडळ पर्यावरण शिक्षण 3,200+ माजी विद्यार्थी 38+ बॅचेस
🏫
गुरुदेव विद्यालय, मोरेवाडी
📍 मोरेवाडी, अंबाजोगाई तालुका

स्थापना 1984 · 41+ बॅचेस

1984 साली एका साध्या कुडाच्या (झोपडीवजा) वर्गखोलीपासून सुरू झालेले गुरुदेव विद्यालय आज 6,800+ विद्यार्थी घडवणारी अभिमानास्पद संस्था बनले आहे. सामुदायिक निधी संकलन, जमीन दान, आणि शिक्षकांच्या निखळ जिद्दीतून ही शाळा उभी राहिली.

SSC मंडळ सांस्कृतिक कला क्रीडा 6,800+ माजी विद्यार्थी

वर्गखोलीपलीकडचा वारसा

वसतिगृह वारसा · Our Hostels

भूक ही माणसाची मूलभूत गरज आहे हे ओळखून, शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करण्याआधी जेवणाची सोय करणे आवश्यक होते — अन्यथा बहुजन, गरीब व दलित कुटुंबांतील मुले शाळेकडे कधीच वळली नसती. कोल्हापुरात शाहू छत्रपतींनी वसतीगृहांच्या नाविन्यपूर्ण प्रयोगातून शिक्षणाला बळकटी दिली, त्याचप्रमाणे बनसारोळा मधील लहान-थोर रहिवाशांनी आपापल्या परीने योगदान दिले, आणि याच उदारतेच्या भावनेतून आमची वसतीगृहे उभी राहिली. शाळेच्या स्थापनेबरोबरच 1958 सालीच अनुसूचित जातींसाठीचे वसतीगृह व बनेश्वर वसतीगृह सुरू करण्यात आले. एक अनोखी "फिरते वसतीगृह" पद्धतही राबवली गेली, ज्यात विद्यार्थी ठरलेल्या घरी जेवणासाठी जात व अभ्यासासाठी परत येत. सुरुवातीची विद्यार्थी संख्या 600 होती.

सुविधा · Facilities Today

विणलेल्या काड्यांच्या साध्या रचनांतील वर्गखोल्या व स्वच्छतागृहांपासून सुरू झालेला हा प्रवास आज एका पूर्णपणे सुसज्ज वसतीगृहात परिणत झाला आहे: पत्र्याच्या छताच्या तेरा खोल्या व काँक्रीट छताच्या चार खोल्या, सोबत कार्यालय, स्वयंपाकघर, धान्यकोठार व नऊ स्नानगृह/ स्वच्छतागृह युनिट्स. ग्रंथालय, पिण्याच्या पाण्यासाठी फिल्टर, अंघोळीसाठी गरम पाणी, कॉट, गाद्या, पंखे, क्रीडांगण व वसतीगृहाच्या स्वतःच्या भाजीपाल्याची परसबाग या सुविधा उपलब्ध आहेत.

दिनचर्या · Daily Routine
5:00 AMउठणे, व्यायाम व स्नान
7:00 AMसकाळचा अभ्यास
8:30 AMसकाळचा नाश्ता
1:30 PMदुपारचे जेवण
7:00 PMरात्रीचे जेवण
8–10 PMसंध्याकाळचा अभ्यास वर्ग

येथे राहणारे विद्यार्थी मराठवाड्यातील विविध जिल्ह्यांतून येतात — गरीब ऊसतोड मजूर व रोजंदारी कामगारांची मुले, तसेच स्वतःच्या शैक्षणिक सुविधा नसलेल्या दुर्गम डोंगराळ भागांतील विद्यार्थी. या वसतीगृहात शिकलेल्या अनेकांनी मोठे यश मिळवले आहे — कुलगुरू मधुकरराव गायकवाड, संभाजीराव शिंदे (राजस्थानचे सेवानिवृत्त मुख्य न्यायाधीश), दलित चळवळीतील अग्रगण्य नेते एस. के. जोगदंड, कॉम्रेड गंगा भीषण थावरे, प्राध्यापक डॉ. बाबुराव सोमवंशी, आणि माजी कुलगुरू वाल्मीक सरवदे यांच्यासह विविध राज्यांत महत्त्वाच्या पदांवर पोहोचलेले अनेकजण. अधिक माहितीसाठी पहा प्रमुख माजी विद्यार्थी.

सर्वांगीण विकास · Holistic Development

क्रीडा विभाग, ग्रंथालय, NCC युनिट, स्काउट्स अँड गाईड्स, कला विभाग व विज्ञान प्रयोगशाळा यांसारख्या सुविधा प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या बौद्धिक, शारीरिक व भावनिक विकासाला आधार देतात. शिक्षक नाविन्यपूर्ण उपक्रम व स्पर्धांचे आयोजन करतात, विशेष शिकवणीद्वारे शासकीय व खाजगी स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना तयार करतात, आणि नियमितपणे सहली, शैक्षणिक भेटी व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करतात.

शैक्षणिक बाबींपलीकडे, प्रत्येक मुलाच्या वैद्यकीय काळजीकडे, वर्तनाकडे व मानसिकतेकडे वैयक्तिक लक्ष दिले जाते, सोबतच पक्षी निरीक्षण, हस्तकला कार्यशाळा, शेती अनुभव, पालक-शिक्षक सभा, मान्यवरांशी संवाद व कलागुण जोपासणारे कार्यक्रम राबवले जातात. दरमहा चाचण्या घेतल्या जातात, ज्यात प्रथम तीन क्रमांकांना बॅच दिली जाते जी पुढील महिन्यातील सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्यांकडे हस्तांतरित होते — यातून निकोप स्पर्धेला चालना मिळते आणि विद्यार्थी व पालकांना शैक्षणिक प्रगतीची माहिती मिळत राहते, दरमहा सर्वोत्तम कामगिरी करणाऱ्यांचा सत्कारही केला जातो.

प्रवेशद्वारावरील नोंदवहीत तसेच पुन्हा वर्गात उपस्थिती नोंदवली जाते, आणि आवारातील प्रशस्त, सुरक्षित क्रीडांगणामुळे विद्यार्थ्यांना शालेय वेळेत बाहेर जाण्याची कधीच गरज भासत नाही — यामुळे त्यांना या सुंदर, निसर्गसमृद्ध वातावरणात आनंदाने शिक्षण घेता येते.

आमची मूल्ये

आमचे शैक्षणिक आधारस्तंभ

📖
शैक्षणिक उत्कृष्टता

शिष्यवृत्ती परीक्षा, नवोदय, NMMS, NTS व स्पर्धा परीक्षांसाठी विशेष तयारीसह कठोर अभ्यासक्रम. गुणवत्ता बॅचसह मासिक चाचण्या.

🤸
क्रीडा व तंदुरुस्ती

मल्लखांब, कबड्डी, खो-खो, कुस्ती, क्रिकेट, व्हॉलीबॉल — पारंपरिक व आधुनिक खेळ. विद्यार्थ्यांनी कबड्डी व कुस्तीत विभागीय स्तर गाठला आहे.

🎭
संस्कृती व कला

वार्षिक सांस्कृतिक महोत्सव, लोकनृत्ये, नाट्य, वक्तृत्व स्पर्धा, मराठी भाषा दिन सोहळे व राष्ट्रीय दिनांच्या प्रभात फेऱ्या.

🏠
वसतीगृह काळजी

पोषक आहार, फिल्टर केलेले पाणी, CCTV, ठरलेल्या अभ्यासाच्या वेळा, क्रीडांगणे व विद्यार्थ्यांनी स्वतः राबवलेली भाजीपाल्याची बाग यांसह वसतीगृह सुविधा.

🧪
विज्ञान व नवोपक्रम

पुरस्कारप्राप्त विज्ञान प्रदर्शने — सलग 5 वेळा जिल्हास्तरीय प्रथम क्रमांक. IISER-प्रशिक्षित शिक्षक. 100+ संकल्पना समाविष्ट असलेली स्वनिर्मित विज्ञानपेटी.

🌱
चारित्र्य निर्माण

शिवाजी महाराज, डॉ. आंबेडकर, महात्मा फुले यांच्या जयंती. योग दिन. पक्षी निरीक्षण. शेती अनुभव. ध्येय: एक परिपूर्ण, आनंदी माणूस घडवणे.

🤝
निर्देणगी धोरण

स्थापनेपासूनच शिक्षकांची भरती केवळ गुणवत्तेवर — शून्य देणगी, शून्य विकास निधी. प्रत्येक कर्मचाऱ्याने स्वतःच्या क्षमतेवर आपले स्थान मिळवले आहे.

💻
डिजिटल शिक्षण

प्रत्येक शाळेत संगणक कक्ष. शासकीय डिजिटल शिक्षण उपक्रम त्वरित स्वीकारले जातात. तंत्रज्ञानाधारित भविष्यासाठी ग्रामीण विद्यार्थ्यांना तयार करणे.

आकड्यांतून

आमच्या उपलब्धी

10,000+
विद्यार्थी घडले · Students shaped
66+
वर्षे सेवा · Years of service
5
जिल्हा प्रथम · District science prizes
41+
SSC बॅचेस · Batches graduated
🏆
विज्ञान प्रदर्शन विजेते
होळेश्वर शाळेचे विज्ञान शिक्षक श्री राठोड ए.डी. यांनी सलग 5 वर्षे जिल्हास्तरीय प्रथम क्रमांक मिळवला. संपूर्ण पश्चिम भारतातून त्यांची निवड झाली.
🏛️
सर्वोच्च पदांवर माजी विद्यार्थी
मुख्य न्यायाधीश (राजस्थान), कुलगुरू, IAS अधिकारी, पोलीस आयुक्त व जिल्हाधिकारी — सर्व याच ग्रामीण वर्गखोल्यांमधून घडलेले.
🤼
राज्यस्तरीय कुस्ती विजेते
राहुल शिंदे, ऋतुजा शिंदे व होळ शाळेतील इतर विद्यार्थ्यांनी कुस्तीत आपल्या गावाला व जिल्ह्याला राज्यस्तरीय गौरव मिळवून दिला.

संस्थेचा अभिमान

प्रमुख माजी विद्यार्थी

कुडाच्या वर्गखोल्यांपासून ते सर्वोच्च पदांपर्यंत — समर्पणाने दिलेले ग्रामीण शिक्षण काय साध्य करू शकते, हे आमचे माजी विद्यार्थी सिद्ध करतात.

संभाजीराव शिंदे
सेवानिवृत्त मुख्य न्यायाधीश, राजस्थान उच्च न्यायालय
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा
मधुकरराव गायकवाड
कुलगुरू
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा
वाल्मीक सरवदे
माजी कुलगुरू
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा
अं
अंकुशराव शिंदे
सेवानिवृत्त पोलीस आयुक्त
श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ
आण्णासाहेब शिंदे
सेवानिवृत्त जिल्हाधिकारी
श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ
डॉ. नवनाथ घुगे
हृदयरोग तज्ज्ञ, अंबाजोगाई
श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ
वि
डॉ. विशाल वणवे
वैद्यकीय डॉक्टर
गुरुदेव विद्यालय, मोरेवाडी
ॲड. पांडुरंग कारवंडे
वकील
गुरुदेव विद्यालय, मोरेवाडी
श्याम गुळभिले
आयात-निर्यात उद्योजक, मुंबई
श्री होळेश्वर विद्यालय, होळ
एस. के. जोगदंड
एस. के. जोगदंड
दलित चळवळीतील अग्रगण्य नेते
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा (वसतिगृह)
कॉम्रेड गंगा भीषण थावरे
कॉम्रेड गंगा भीषण थावरे
सामाजिक व कामगार चळवळीतील नेते
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा (वसतिगृह)
प्रा. डॉ. बाबूराव सोमवंशी
प्रा. डॉ. बाबूराव सोमवंशी
प्राध्यापक
महाराष्ट्र विद्यालय, बनसारोळा (वसतिगृह)

संस्थेशी संपर्क साधा

प्रवेश, देणगी, स्वयंसेवा किंवा फक्त नमस्कार म्हणण्यासाठी — प्रत्येक विचारणेचे आम्ही स्वागत करतो.

संपर्क करा →